FAS là gì trong xuất nhập khẩu? Doanh nghiệp cần hiểu đúng để tránh rủi ro

Trong hoạt động xuất nhập khẩu, việc lựa chọn điều kiện giao hàng Incoterms ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, rủi ro và trách nhiệm pháp lý của các bên. Trong đó, FAS là điều kiện thường xuyên bị hiểu nhầm với FOB. Vậy FAS là gì trong xuất nhập khẩu và doanh nghiệp cần lưu ý điều gì khi sử dụng?

1. FAS là gì trong xuất nhập khẩu?

FAS (viết tắt của Free Alongside Ship) là một điều kiện giao hàng trong Incoterms, hiểu đơn giản là giao hàng dọc mạn tàu. Theo điều kiện này, người bán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng khi đặt hàng hóa dọc theo mạn con tàu do người mua chỉ định, tại cảng giao hàng đã thỏa thuận (ví dụ: trên cầu cảng hoặc trên xà lan).

Tại thời điểm hàng hóa được đặt dọc mạn tàu, rủi ro mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa được chuyển từ người bán sang người mua. Kể từ đó, mọi chi phí phát sinh liên quan đến hàng hóa sẽ do người mua chịu.

Theo Incoterms 2020, điều kiện FAS chỉ áp dụng cho vận tải đường biển và đường thủy nội địa. Đây là điểm rất quan trọng, bởi FAS không phù hợp trong trường hợp hàng được giao cho người chuyên chở trước khi đưa ra mạn tàu, chẳng hạn như giao tại bãi container hay ga container. 

Ngoài ra, Incoterms 2020 còn làm rõ cụm từ “hoặc có sẵn hàng đã giao như thế”, nhằm áp dụng cho các giao dịch mua bán hàng hóa theo chuỗi, khi hàng đã được đặt dọc mạn tàu và được bán lại trong quá trình vận chuyển.

2. Trách nhiệm và rủi ro của các bên theo điều kiện FAS

Việc hiểu rõ trách nhiệm của từng bên trong điều kiện FAS giúp doanh nghiệp tránh tranh chấp và kiểm soát tốt rủi ro trong quá trình giao nhận.

Đối với người bán, nghĩa vụ chính bao gồm:

1. Cung cấp hàng hóa, hóa đơn thương mại và các chứng từ phù hợp với hợp đồng.
2. Vận chuyển hàng ra cảng và đặt hàng hóa dọc mạn tàu tại điểm xếp hàng do người mua chỉ định.
3. Thực hiện thông quan xuất khẩu (nếu pháp luật quy định), bao gồm giấy phép xuất khẩu, kiểm tra an ninh, kiểm định hàng hóa.
4. Chịu mọi rủi ro và chi phí liên quan đến hàng hóa cho đến khi hàng được giao dọc mạn tàu.
5. Đóng gói, ký mã hiệu và thực hiện các kiểm tra cần thiết để giao hàng đúng thỏa thuận
6. Người bán không có nghĩa vụ thuê tàu hoặc mua bảo hiểm, trừ khi có thỏa thuận khác và chi phí, rủi ro do người mua chịu.

Đối với người mua, trách nhiệm phát sinh từ thời điểm hàng được giao theo điều kiện FAS, bao gồm:

• Thanh toán tiền hàng theo hợp đồng.
• Thuê tàu, tổ chức bốc hàng lên tàu và vận chuyển hàng hóa.
• Chịu toàn bộ rủi ro mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa kể từ khi hàng được đặt dọc mạn tàu.
• Thực hiện thông quan nhập khẩu, thông quan quá cảnh (nếu có) và nộp các loại thuế, phí liên quan.
• Thanh toán mọi chi phí phát sinh nếu tàu đến chậm, không thể nhận hàng hoặc không thông báo kịp thời cho người bán.

Trên thực tế, cần lưu ý vị trí đặt hàng dọc mạn tàu phải đủ gần để cần cẩu của tàu có thể bốc hàng. Nếu hàng được xếp quá xa mạn tàu và không thể cẩu lên, người bán vẫn có thể bị coi là chưa hoàn thành nghĩa vụ giao hàng theo FAS.

3. So sánh điều kiện FAS và điều kiện FOB

Hiện nay, điều kiện FAS thường bị nhiều người nhầm lẫn với điều kiện FOB do đều áp dụng cho vận tải đường biển. Tuy nhiên, điểm khác biệt cốt lõi nằm ở thời điểm giao hàng và chuyển giao rủi ro.

Với FAS, người bán chỉ cần đặt hàng dọc mạn tàu, còn trách nhiệm bốc hàng lên tàu thuộc về người mua. Trong khi đó, với FOB, người bán phải chịu trách nhiệm xếp hàng lên boong tàu, và rủi ro chỉ chuyển giao sau khi hàng đã nằm trên tàu.

Điều kiện FAS thường phù hợp trong các trường hợp:

• Hàng rời, hàng khối lượng lớn, hàng siêu trường siêu trọng.
• Người mua có khả năng kiểm soát tốt khâu thuê tàu và bốc hàng.
• Cảng xếp hàng có tập quán giao nhận rõ ràng theo hình thức đặt hàng dọc mạn tàu.

Khi ký hợp đồng theo điều kiện FAS, doanh nghiệp cần ghi rõ cách thể hiện Incoterms. 

Ví dụ: FAS Hai Phong, Viet Nam - Incoterms 2020, đồng thời xác định cụ thể điểm xếp hàng để hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng.

Tóm lại, việc hiểu đúng FAS là gì trong xuất nhập khẩu giúp doanh nghiệp lựa chọn điều kiện giao hàng phù hợp, kiểm soát tốt chi phí và phân định rõ trách nhiệm giữa các bên. FAS không dành cho mọi trường hợp, nhưng nếu được áp dụng đúng bối cảnh, đây là điều kiện giao hàng hiệu quả, đặc biệt trong vận tải biển với hàng rời hoặc hàng đặc thù.

Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng phức tạp, việc nắm vững Incoterms nói chung và FAS nói riêng chính là nền tảng để doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả xuất nhập khẩu.

Trên đây là những chia sẻ về khái niệm FAS trong xuất nhập khẩu từ Hải quan điện tử ECUS - giải pháp phần mềm hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu quản lý và kê khai hồ sơ hải quan nhanh chóng và tối ưu. Nếu bạn cần hỗ trợ phần mềm vui lòng liên hệ Trung tâm HTKH 24/7 1900 4767 - 1900 4768 để được tư vấn và giúp đỡ.

Nguyệt Nga