Các quy định mới có hiệu lực từ 01/7/2026 doanh nghiệp cần rà soát

Từ hôm nay, ngày 01/7/2026, lĩnh vực xuất nhập khẩu và logistics bước vào giai đoạn thay đổi đáng chú ý khi nhiều văn bản pháp luật mới đồng loạt có hiệu lực. Các quy định này trải rộng từ quản lý thuế, xử phạt hải quan, đồng bộ mã cơ quan hải quan, truy xuất nguồn gốc, nhãn hàng hóa, quản lý hóa chất, đến logistics hàng không, thương mại điện tử xuyên biên giới, vật liệu xây dựng nhập khẩu và hạ tầng vận tải.

Những quy định mới không chỉ là các thay đổi về thủ tục hành chính. Doanh nghiệp cần xem 01 tháng 7 là thời điểm rà soát lại toàn bộ quy trình khai báo, lưu trữ hồ sơ, quản trị dữ liệu hàng hóa và phối hợp với đối tác logistics, đại lý hải quan, đơn vị phần mềm để tránh phát sinh rủi ro trong quá trình thông quan.

1. Nhóm quy định về thuế, hải quan và thủ tục hành chính

1.1 Quy định siết quản lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan

Nghị định số 169/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, thay thế Nghị định số 128/2020/NĐ-CP.

Điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là các hành vi vi phạm liên quan đến khai sai mã HS, trị giá, xuất xứ, chậm nộp hồ sơ, chậm nộp thuế, vi phạm giám sát hải quan, quá cảnh, chuyển khẩu và khai báo điện tử có thể bị kiểm soát chặt chẽ hơn. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp không nên chỉ phụ thuộc vào thói quen khai báo cũ, mà cần rà soát lại cơ sở phân loại mã HS, chứng từ C/O, hợp đồng, invoice, packing list, catalogue, tài liệu kỹ thuật và chính sách mặt hàng.

Với doanh nghiệp có tần suất xuất nhập khẩu lớn, nên thiết lập lại quy trình kiểm tra trước khi truyền tờ khai, đặc biệt với các mặt hàng có rủi ro cao về phân loại, trị giá hoặc xuất xứ.

1.2 Luật Quản lý thuế mới yêu cầu hồ sơ dữ liệu chặt chẽ hơn

Luật Quản lý thuế năm 2025 - Luật số 108/2025/QH15, bắt đầu áp dụng từ ngày 01/07/2026, thay thế Luật Quản lý thuế năm 2019. Theo nội dung cập nhật, quy định mới đặt ra yêu cầu cao hơn về dữ liệu khai báo và hồ sơ chứng minh nghĩa vụ thuế.

Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, tác động dễ thấy nhất nằm ở công tác hậu kiểm. Các hồ sơ liên quan đến mã HS, trị giá hải quan, xuất xứ, miễn giảm thuế, hoàn thuế, hàng gia công, sản xuất xuất khẩu, tạm nhập tái xuất cần được lưu trữ đầy đủ, nhất quán và có khả năng truy xuất nhanh khi cơ quan quản lý yêu cầu.

1.3 Triển khai đồng bộ bộ mã hải quan từ ngày 01/7/2026

Theo Thông báo số 17920/TB-CHQ và Công văn số 18074/CHQ-GSQL, ngành Hải quan áp dụng mã cơ quan hải quan mới từ ngày 01/07/2026. Từ thời điểm này, mã cũ không còn được sử dụng cho các tờ khai phát sinh mới tại các đơn vị đã điều chỉnh mã.

Đây là thay đổi có tác động trực tiếp đến thao tác khai báo hằng ngày của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần cập nhật phần mềm khai báo hải quan, đồng bộ lại mã chi cục, cửa khẩu, thông tin tài khoản nộp thuế và các biểu mẫu nội bộ có liên quan. Nếu khai nhầm vào mã cũ sau thời điểm áp dụng, doanh nghiệp có thể phải thực hiện thủ tục hủy tờ khai theo hướng dẫn của cơ quan hải quan.

1.4 Cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục

Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP về cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính cũng có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Đây là nhóm chính sách có tác động tích cực khi hướng đến giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, thúc đẩy số hóa và phân cấp trong giải quyết thủ tục.

Tuy nhiên, để tận dụng được lợi ích này, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy trình nội bộ, tránh tình trạng thủ tục đã thay đổi nhưng biểu mẫu, phân quyền ký duyệt hoặc quy trình vận hành vẫn giữ theo cách cũ.

2. Nhóm quy định về chất lượng, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc

2.1 Quy định mới về truy xuất nguồn gốc hàng hóa thuộc quản lý của Bộ Công Thương

Thông tư số 31/2026/TT-BCT của Bộ Công thương về truy xuất nguồn gốc hàng hóa có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Theo nội dung bài gốc, quy trình triển khai được chia thành hai giai đoạn: giai đoạn đầu yêu cầu doanh nghiệp đăng ký tài khoản và mã định danh sản phẩm; từ ngày 01/01/2027 sẽ áp dụng đầy đủ hệ thống truy xuất.

Doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, phân phối hàng hóa thuộc diện quản lý nên chuẩn bị sớm dữ liệu về nhà sản xuất, lô hàng, nguồn gốc, thông tin kỹ thuật, mã định danh sản phẩm và quy trình lưu trữ chứng từ. Đây là yêu cầu không chỉ phục vụ tuân thủ, mà còn giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro khi xảy ra khiếu nại, thu hồi hoặc kiểm tra sau thông quan.

2.2 Nhãn điện tử, mã số mã vạch và kiểm tra chất lượng hàng nhập khẩu

Nghị định số 37/2026/NĐ-CP về chất lượng sản phẩm, nhãn điện tử và truy xuất nguồn gốc có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Quy định này bổ sung các nội dung liên quan đến nhãn điện tử, mã số mã vạch, truy xuất nguồn gốc và kiểm tra chất lượng hàng nhập khẩu theo mức độ rủi ro.

Doanh nghiệp nhập khẩu cần rà soát hồ sơ công bố hợp quy, chứng nhận chất lượng, catalogue, tài liệu kỹ thuật và nhãn hàng hóa. Với hàng hóa có yêu cầu quản lý chuyên ngành, việc chuẩn bị hồ sơ từ trước khi hàng về cảng sẽ giúp giảm nguy cơ kéo dài thời gian thông quan.

3. Nhóm quy định chuyển tiếp về quản lý hóa chất

Từ ngày 01/07/2026, các mốc chuyển tiếp về quản lý hóa chất được áp dụng theo Nghị định số 26/2026/NĐ-CP và các thông tư hướng dẫn, đồng thời cần lưu ý theo tinh thần Công văn số 18114/CHQ-GSQL và Công văn số 17552/CHQ-GSQL.

Với doanh nghiệp kinh doanh, nhập khẩu hoặc sử dụng hóa chất, nhóm nội dung cần ưu tiên gồm điều kiện tồn trữ, hồ sơ xuất xứ, nhãn hàng hóa, chứng từ an toàn, hồ sơ chứng minh nguồn gốc và phân loại hàng nguy hiểm. Đây là nhóm hàng có rủi ro cao, nên việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ trước khi khai báo là yếu tố rất quan trọng.

4. Nhóm quy định về logistics chuyên ngành

4.1 Hàng không và dịch vụ logistics hàng không

Luật Hàng không dân dụng Việt Nam năm 2025, Nghị định số 208/2026/NĐ-CP và Nghị định số 205/2026/NĐ-CP cùng có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Các quy định này liên quan đến vận tải hàng không, khai thác, quản lý slot, quyền vận chuyển, điều kiện kinh doanh, cảng hàng không, sân bay và dịch vụ hàng không.

Nhóm doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp gồm doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không (Air Cargo), Tổng đại lý bán hàng (GSA - General Sales Agent) đại diện cho các hãng hàng không, Forwarder, kho hàng không và đơn vị cung ứng dịch vụ tại sân bay. Doanh nghiệp nên theo dõi sát biến động về lịch bay, năng lực khai thác, giá cước, điều kiện đặt chỗ và quy trình xử lý hàng tại sân bay.

4.2 Thương mại điện tử xuyên biên giới

Luật Thương mại điện tử năm 2025 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, hướng tới hoàn thiện khung pháp lý cho thương mại điện tử xuyên biên giới. Quy định mới nhấn mạnh việc quản lý dữ liệu giữa người bán, sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển và cơ quan quản lý.

Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực Cross-border E-commerce, Fulfillment, kho thương mại điện tử, Last-mile và logistics xuyên biên giới cần rà soát lại dữ liệu đơn hàng, người bán, người mua, chứng từ vận chuyển và quy trình phối hợp khai báo.

4.3 Công nghệ cao và ưu đãi thuế nhập khẩu

Luật Công nghệ cao năm 2025 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, trong đó có chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp công nghệ cao, bao gồm miễn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu, vật tư, linh kiện trong một số trường hợp.

Các doanh nghiệp bán dẫn, điện tử, R&D và công nghệ cao nên kiểm tra điều kiện áp dụng ưu đãi, hồ sơ chứng minh mục đích sử dụng hàng hóa và quy trình theo dõi sau nhập khẩu để tránh rủi ro khi bị kiểm tra.

4.4 Vật liệu xây dựng nhập khẩu

Nghị định số 209/2026/NĐ-CP và Thông tư số 41/2026/TT-BXD về quản lý vật liệu xây dựng nhập khẩu có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Nhóm hàng như thép, kính, xi măng, gạch và nhiều loại vật liệu khác có thể chịu yêu cầu quản lý chất lượng chặt chẽ hơn.

Doanh nghiệp nhập khẩu cần kiểm tra danh mục quản lý, chứng nhận hợp quy, hồ sơ kỹ thuật và mã HS trước khi mở tờ khai.

5. Nhóm quy định về hạ tầng giao thông và vận tải nội địa

Thông tư số 20/2026/TT-BXD về quản lý cảng thủy nội địa có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, tác động đến doanh nghiệp vận tải thủy, khai thác cảng và logistics nội địa.

Bên cạnh đó, Nghị định số 241/2026/NĐ-CP về quản lý và khai thác kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ cũng có hiệu lực từ cùng ngày. Quy định này liên quan đến phân cấp quản lý quốc lộ, trạm dừng nghỉ và một số nội dung về lưu thông phương tiện, trong đó có xe bán tải dưới 3,5 tấn trong một số trường hợp.

Như vậy, từ ngày 01/7/2026, các doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu cần chủ động rà soát lại toàn bộ quy trình tuân thủ: từ khai báo hải quan, mã cơ quan hải quan, hồ sơ thuế, nhãn hàng hóa, truy xuất nguồn gốc đến quản lý chuyên ngành. Việc cập nhật sớm không chỉ giúp hạn chế rủi ro bị xử phạt hoặc chậm thông quan, mà còn giúp doanh nghiệp vận hành ổn định hơn trong giai đoạn nhiều chính sách mới cùng lúc đi vào thực thi.

Tài Phạm