Hàng xuất nhập khẩu qua cửa khẩu thông minh theo Thông tư 128/2026/TT-BTC
Giao nhận hàng qua cửa khẩu thông minh gắn với dữ liệu điện tử và phương tiện vận tải không người lái. Thông tư 128/2026/TT-BTC có hiệu lực từ 15/10/2026, quy định việc kiểm tra, giám sát hàng hóa trong mô hình này. Doanh nghiệp cần lưu ý điều kiện đưa hàng qua cửa khẩu, khai báo và xử lý phát sinh.
1. Thông tư 128/2026/TT-BTC áp dụng với đối tượng nào?
Khu vực cửa khẩu thông minh thuộc cửa khẩu biên giới đất liền, có ranh giới xác định và chịu sự kiểm tra, giám sát của hải quan. Việc vận chuyển, giao nhận container sử dụng phương tiện thông minh không người lái cùng hệ thống kết nối, trao đổi dữ liệu. Đây là những đặc điểm được quy định tại Điều 3, Thông tư 128/2026/TT-BTC.
1.1. Cửa khẩu được đưa vào vận hành và mặt hàng thuộc danh mục thống nhất
Bộ Tài chính ban hành Thông tư 128/2026/TT-BTC ngày 27/8/2026, quy định quản lý hải quan đối với hàng xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải tại khu vực cửa khẩu thông minh được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Theo Khoản 2, Điều 13, Thông tư 128/2026/TT-BTC chỉ áp dụng với các cặp cửa khẩu thông minh được cơ quan có thẩm quyền quyết định đưa vào vận hành. Hàng xuất nhập khẩu phải thuộc danh mục do chính quyền địa phương cấp tỉnh biên giới Việt Nam và Trung Quốc thống nhất.
1.2. Điều kiện hải quan đối với hàng xuất khẩu và nhập khẩu
Theo Khoản 2, Điều 4, Thông tư 128/2026/TT-BTC, hàng xuất khẩu của Việt Nam hoặc hàng nước khác quá cảnh qua Việt Nam đưa vào tập kết, chờ thực xuất sang Trung Quốc đã hoàn thành thủ tục hải quan. Hàng nhập khẩu từ Trung Quốc được tập kết chờ hoàn thành thủ tục nhập khẩu hoặc quá cảnh.
Phương tiện vận tải thông minh không người lái không phải làm thủ tục hải quan xuất cảnh, nhập cảnh, nhưng vẫn chịu kiểm tra, giám sát, kiểm soát.
2. Quy trình giao nhận hàng xuất khẩu, nhập khẩu qua cửa khẩu thông minh
Quy trình từng chiều vận chuyển được quy định tại Điều 7 và Điều 8, Thông tư 128/2026/TT-BTC .
2.1. Đối với hàng xuất khẩu
1. Khai thông tin phương tiện: Trước khi xe nội địa chở hàng đến cửa khẩu, người khai hải quan khai thông tin phương tiện qua Cổng thông tin một cửa quốc gia.
2. Đối chiếu tại cổng vào: Hệ thống so sánh dữ liệu với hình ảnh camera. Nếu không phù hợp, phương tiện được yêu cầu vào khu vực riêng để cập nhật thông tin cho hải quan.
3. Xác nhận hàng vào khu vực giám sát: Khi hàng và phương tiện đủ điều kiện, hệ thống cập nhật xác nhận; phương tiện đến khu vực nâng hạ tự động để dỡ hàng.
4. Giao nhận và xác nhận thực xuất: Hàng được tập kết hoặc chuyển thẳng sang phương tiện thông minh không người lái. Khi qua cổng ra để thực xuất, hệ thống xác nhận hàng qua khu vực giám sát.
Trường hợp chưa đủ điều kiện, người điều khiển phương tiện sửa đổi, bổ sung thông tin hoặc liên hệ hải quan làm rõ theo phản hồi hệ thống.
2.2. Đối với hàng nhập khẩu
Khi phương tiện thông minh qua cổng nhập, hệ thống cập nhật hàng đến cửa khẩu. Hàng được tập kết chờ làm tiếp thủ tục nhập khẩu hoặc chuyển lên xe nội địa không qua tập kết nếu đủ điều kiện qua khu vực giám sát.
Trước khi vào nhận hàng, người điều khiển phương tiện nội địa khai thông tin phương tiện qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Tại cổng ra, hệ thống xác nhận hàng qua khu vực giám sát nếu đủ điều kiện; trường hợp khác, người điều khiển liên hệ hải quan kiểm tra, xác nhận.
3. Những lưu ý khi lưu giữ hàng và xử lý phát sinh
Doanh nghiệp cần theo dõi thời hạn lưu giữ và phối hợp đúng đầu mối khi thay đổi phương án giao nhận.
3.1. Thời hạn lưu giữ, đóng gói lại và thay đổi cửa khẩu
| Tình huống | Nội dung cần lưu ý |
| Lưu giữ hàng nhập khẩu | Thời hạn 30 ngày từ ngày hàng đến cửa khẩu. Quá hạn, nếu chủ hàng đến làm thủ tục nhận hàng thì bị xử lý vi phạm theo quy định. |
| Thay phương tiện chứa hàng, đóng gói lại | Người khai phải thông báo cho hải quan và doanh nghiệp quản lý vận hành để giám sát, cập nhật hệ thống. |
| Chia tách, đóng ghép với hàng khác | Thực hiện tại địa điểm thu gom hàng lẻ được Cục Hải quan công nhận. |
| Đưa hàng xuất khẩu trở lại nội địa hoặc đổi cửa khẩu | Trong thời gian hàng lưu giữ, người khai được hủy tờ khai để đưa hàng về nội địa hoặc khai sửa đổi, bổ sung để đổi cửa khẩu theo pháp luật hải quan. |
Lưu ý: Hàng nhập khẩu chưa làm thủ tục có thể chuyển đến địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát được hải quan công nhận, theo thủ tục vận chuyển chịu sự giám sát hải quan .
3.2. Phân biệt các mốc thời gian về phương tiện và dữ liệu
Các mốc dưới đây gắn với hoạt động của doanh nghiệp quản lý vận hành:
- 02 giờ: Hạn gửi sửa đổi thông tin phương tiện thông minh so với danh sách đã cung cấp, chậm nhất 02 giờ trước khi xe đến cửa khẩu.
- 48 giờ: Thời gian lưu giữ tối đa phương tiện thông minh Việt Nam tạm xuất sang Trung Quốc, Trung Quốc tạm nhập vào Việt Nam, từ lúc qua cửa khẩu.
- 30 phút: Hạn cung cấp thông tin phương tiện thông minh và hàng nhập khẩu, chậm nhất 30 phút trước khi xe đến cửa khẩu, chỉ khi Cổng thông tin một cửa quốc gia chưa đáp ứng tiếp nhận thông tin từ Hải quan Trung Quốc.
3.3. Phối hợp xử lý khi có sự cố
Theo Điều 9, Thông tư 128/2026/TT-BTC, khi hệ thống vận hành gặp sự cố phải dừng giao nhận bằng phương tiện không người lái, đơn vị quản lý vận hành thông báo ngay cho hải quan. Nếu đơn vị đề nghị tiếp tục giải quyết thủ tục trong thời gian khắc phục, hải quan thực hiện giám sát theo quy định.
Nếu hệ thống hải quan gặp sự cố, hải quan cung cấp thông tin lô hàng đủ điều kiện qua khu vực giám sát bằng bản giấy và kiểm tra, giám sát trực tiếp.
Nắm rõ điều kiện áp dụng và chuẩn bị dữ liệu chính xác giúp doanh nghiệp chủ động giao nhận hàng qua cửa khẩu thông minh. Khi phát sinh thay đổi, cần phối hợp kịp thời với đơn vị vận tải, doanh nghiệp quản lý vận hành và cơ quan hải quan.
Nguyệt Nga
TIN TỨC LIÊN QUAN:
Quy định về Mã khu phi thuế quan và mã địa điểm theo Nghị định 387/2026/NĐ-CP
23/10/2026-283 lượt xem
