Thuế chống trợ cấp theo pháp luật Việt Nam: Doanh nghiệp cần biết gì?

Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng cạnh tranh, nhiều quốc gia áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại để bảo vệ ngành sản xuất trong nước. Một trong những công cụ quan trọng là thuế chống trợ cấp - loại thuế được áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu nhận hỗ trợ từ chính phủ nước xuất khẩu. Việc hiểu rõ khái niệm, cơ sở pháp lý và các mặt hàng đang bị áp thuế chống trợ cấp tại Việt Nam sẽ giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ động hơn trong hoạt động kinh doanh và tuân thủ đúng quy định pháp luật.

1. Thuế chống trợ cấp là gì? 

Theo quy định tại Khoản 6, Điều 4, Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016, thuế chống trợ cấp được hiểu là một loại thuế nhập khẩu bổ sung. Loại thuế này được áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam có dấu hiệu nhận trợ cấp từ quốc gia hoặc vùng lãnh thổ xuất khẩu, trong trường hợp việc trợ cấp đó gây ra hoặc có nguy cơ gây thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất trong nước, hoặc làm cản trở quá trình hình thành và phát triển của ngành sản xuất nội địa.

Nghị định số 86/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý ngoại thương về các biện pháp phòng vệ thương mại quy định về thuế chống trợ cấp như sau:

• Xác định trợ cấp: Quy định rõ các hình thức hỗ trợ tài chính từ Chính phủ nước xuất khẩu (như cho vay ưu đãi, miễn giảm thuế, cung cấp hàng hóa dịch vụ dưới giá thị trường...).
• Biên độ trợ cấp: Hướng dẫn cách tính toán giá trị trợ cấp trên một đơn vị sản phẩm. Công thức cơ bản thường dựa trên:
  S=B/U
  (Trong đó S là mức trợ cấp trên đơn vị, B là tổng lợi ích nhận được và U là tổng lượng sản phẩm được trợ cấp).
• Xác định thiệt hại: Quy định các chỉ số kinh tế để đánh giá ngành sản xuất trong nước có bị "tổn thương" hay không (sụt giảm doanh thu, lợi nhuận, nhân công...).

2. Hệ thống pháp lý về thuế chống trợ cấp

Dưới đây là tổng hợp các văn bản quan trọng nhất đang có hiệu lực thi hành mà doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần nắm được:

2.1. Văn bản quy định chung (Khung pháp lý cao nhất)

- Luật Quản lý ngoại thương số 05/2017/QH14: Đây là văn bản nền tảng. Chương V của Luật này quy định trực tiếp về các biện pháp phòng vệ thương mại, bao gồm chống trợ cấp (từ Điều 83 đến Điều 90).

- Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13: Quy định về thẩm quyền, nguyên tắc và thời hạn áp dụng thuế chống trợ cấp (Điều 13).

2.2. Các Nghị định hướng dẫn thi hành (Trọng tâm)

Đây là các văn bản bạn cần chú ý nhất vì chúng quy định chi tiết trình tự, thủ tục điều tra và áp dụng thuế:

2.3. Thông tư hướng dẫn (Bổ trợ)

Để triển khai các Nghị định trên, Bộ Công Thương cũng đã ban hành các thông tư mới:

› Thông tư 26/2025/TT-BCT: Quy định chi tiết về bên liên quan trong vụ việc phòng vệ thương mại và cách thức cung cấp, bảo mật thông tin trong quá trình điều tra.

› Thông tư 37/2019/TT-BCT: Quy định về chi tiết danh mục hàng hóa và quy tắc áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại (vẫn còn hiệu lực cho các danh mục hàng hóa truyền thống).

3. Những mặt hàng nhập khẩu bị áp thuế chống trợ cấp

Hiện nay, việc áp dụng thuế chống trợ cấp (CVD) tại Việt Nam được thực hiện rất chọn lọc và thường đi kèm với thuế chống bán phá giá (AD) để tạo thành một "hàng rào" bảo vệ sản xuất nội địa.

Dưới đây là các mặt hàng tiêu biểu nhất đang bị áp thuế chống trợ cấp, được hệ thống theo danh mục hàng hóa và dẫn chứng pháp lý cụ thể:

3.1. Nhóm mặt hàng Đường mía (Trọng tâm nhất)

Đây là mặt hàng chịu thuế chống trợ cấp điển hình nhất của Việt Nam do các chính sách hỗ trợ nông nghiệp đặc thù của nước xuất khẩu.

• Mặt hàng: Đường kết tinh, đường thô, đường mía có mã HS thuộc nhóm 17.01.
• Xuất xứ: Thái Lan (và các nước lẩn tránh thuế gồm Lào, Campuchia, Indonesia, Malaysia, Myanmar).
• Văn bản quy định: Quyết định 1578/QĐ-BCT (Ban hành 15/06/2021): Áp dụng thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp chính thức.
  • Quyết định 2961/QĐ-BCT (Ban hành 30/12/2023 - rà soát): Tiếp tục duy trì và điều chỉnh mức thuế.
• Mức thuế chống trợ cấp: Khoảng 4,65% (khi cộng thêm thuế chống bán phá giá 42,99%, tổng mức thuế lên tới 47,64%).
• Thời hạn hiệu lực: Kéo dài đến hết ngày 15/06/2026 (Dự kiến sẽ có đợt rà soát cuối kỳ vào giữa năm 2026 để gia hạn).

3.2. Nhóm mặt hàng Thép mạ và Kim loại

Ngành thép luôn nằm trong "tầm ngắm" điều tra vì các khoản trợ cấp chính phủ về điện, đất đai và vốn vay lãi suất thấp.

• Mặt hàng: Thép mạ (thép phủ màu, thép mạ nhôm kẽm), thép cán nguội.
• Xuất xứ: Trung Quốc, Hàn Quốc.
• Văn bản quy định: Nghị định 86/2025/NĐ-CP (Hiệu lực từ 01/07/2025): Quy định khung về việc áp dụng thuế tạm thời cho các vụ việc mới khởi xướng cuối 2025.
  • Quyết định 914/QĐ-BCT (Ban hành 01/04/2025): Áp dụng thuế chống bán phá giá và xem xét các yếu tố trợ cấp đối với thép mạ từ Trung Quốc và Hàn Quốc.
• Mức thuế: Dao động từ 3% đến 35% tùy theo từng nhà sản xuất cụ thể và biên độ trợ cấp được xác định.
• Thời hạn hiệu lực: Thường là 5 năm kể từ ngày ban hành quyết định chính thức (đến năm 2030).

3.3. Nhóm mặt hàng Vật liệu xây dựng và Công nghiệp (Nhôm, Tháp gió)

• Mặt hàng: Nhôm thanh định hình, tháp gió dùng cho điện gió.
• Xuất xứ: Trung Quốc.
• Văn bản quy định: Quyết định 1282/QĐ-BCT (và các quyết định rà soát hàng năm đến 2025-2026): Duy trì áp thuế đối với sản phẩm nhôm thanh định hình.
• Mức thuế chống trợ cấp: Thường được tính gộp hoặc tách biệt tùy giai đoạn rà soát, mức trung bình khoảng 5% - 10%.
• Thời hạn hiệu lực: Đang trong giai đoạn rà soát định kỳ năm 2026 để điều chỉnh mức thuế phù hợp với thực tế thị trường.

Cách thức kiểm tra nhanh cho doanh nghiệp:

Để biết một mặt hàng cụ thể tại thời điểm tháng 3/2026 có bị áp thuế hay không, bạn hãy thực hiện các thao tác sau đây:

Bước 1: Xác định mã HS của hàng hóa (8 chữ số).

Bước 2: Tra cứu tại Cổng thông tin Phòng vệ thương mại (trav.gov.vn) mục "Hàng hóa nhập khẩu bị điều tra".

Bước 3: Đối chiếu với Thông báo của Tổng cục Hải quan về việc áp dụng thuế theo các Quyết định của Bộ Công Thương.

Như vậy, thuế chống trợ cấp là một biện pháp phòng vệ thương mại quan trọng nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng và bảo vệ ngành sản xuất trong nước. Doanh nghiệp cần nắm rõ khung pháp lý, các nghị định và danh mục hàng hóa đang bị áp dụng thuế để chủ động kiểm soát rủi ro khi nhập khẩu. Việc thường xuyên cập nhật thông tin từ cơ quan quản lý và tra cứu các quyết định áp thuế sẽ giúp doanh nghiệp đảm bảo tuân thủ pháp luật và tối ưu hoạt động thương mại quốc tế.

Dương Nguyễn

Tối ưu khai báo hải quan với ECUS - Giải pháp phần mềm khai hải quan điện tử chuyên nghiệp của Công ty Thái Sơn giúp doanh nghiệp chủ động xử lý nghiệp vụ liên quan đến thuế. Hãy để ECUS hỗ trợ doanh nghiệp minh bạch hóa dữ liệu, giảm rủi ro và đảm bảo tuân thủ quy định thương mại quốc tế.

Bạn cần hỗ trợ nghiệp vụ khai hải quan hoặc hỗ trợ phần mềm ECUS vui lòng liên hệ Tổng đài Trung tâm HTKH 1900 4767 (M.Bắc) - 1900 4768 (M. Trung - Nam) để được giúp đỡ.